Bài dạy môn Ngữ văn 8 - Tuần 24 - Trường THCS Chánh Hưng

 TRƯỜNG THCS CHÁNH HƯNG 
 NỘI DUNG BÀI HỌC MÔN NGỮ VĂN LỚP 8 
 (Chương trình học tuần 24) 
 *** 
 VĂN BẢN: HỊCH TƯỚNG SĨ 
 https://www.youtube.com/watch?v=r1ph5imPVPg&t=16s 
 I. TÌM HIỂU CHUNG: 
 1. Tác giả: Trần Quốc Tuấn (1231 – 1300), tức Hưng Đạo Vương là một danh tướng kiệt 
xuất của dân tộc. Năm 1285 và năm 1287, quân Mông – Nguyên xâm lược nước ta, lần nào 
ông cũng được Trần Nhân Tông cử làm Tiết chế thống lĩnh các đạo quân ra trận, và cả hai lần 
đều thắng lợi vẻ vang. 
 Đời Trần Anh Tông, ông về trí sĩ ở Vạn Kiếp (nay là xã Hưng Đạo, huyện Chí Linh, tỉnh 
Hải Dương) rồi mất ở đấy. Nhân dân tôn thờ ông là Đức thánh Trần và lập đền thờ ở nhiều nơi 
trên đất nước. 
 2. Tác phẩm: 
 - Hịch tướng sĩ được viết trong hoàn cảnh: Nửa cuối thế kỉ XIII, chỉ trong ba mươi năm 
 (1257 – 1287), giặc Mông – Nguyên đã ba lần kéo quân sang xâm lược nước ta. Lúc bấy giờ 
 thế giặc rất mạnh, muốn đánh bại chúng phải có sự đồng tình, ủng hộ của toàn quân, toàn dân. 
 Trần Quốc Tuấn đã viết bài hịch này để kêu gọi tướng sĩ hết lòng đánh giặc. 
 - Thể loại: Hịch - một thể văn thư cổ mà các tướng lĩnh, vua chúa hoặc người thủ lĩnh một tổ 
 chức, một phong trào dùng để kêu gọi cổ vũ mọi người hăng hái chiến đấu tiêu diệt kẻ thù. 
 - Phương thức biểu đạt: Nghị luận. 
 - Bố cục 4 đoạn: 
 + Đoạn 1: Từ đầu đến “lưu tiếng tốt” → Nêu gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách TQ 
 + Đoạn 2: Tiếp đến “cũng vui lòng” → Sự ngang ngược của kẻ thù và thể hiện lòng căm thù 
giặc. 
 + Đoạn 3: Từ các ngươi đến "không muốn vui vẻ phỏng có được không?" → phân tích phải 
 trái làm rõ đúng sai. 
 Đoạn này có thể chia làm 2 đoạn nhỏ: 
 Từ "Các ngươi" đến “muốn vui vẻ phỏng có được không" → nêu ân tình giữa chủ và 
 tướng, phê phán những sai trái trong hàng ngũ chiến sĩ. 
 Từ "nay ta bảo thật " đến “không muốn vui vẻ phỏng có được không ?" 
 → Khẳng định những hành động đúng nên làm để tướng sĩ thấy rõ điều hay lẽ phải. 
 + Đoạn 4: Phần còn lại → Nêu nhiêm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu. 
 II. TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN: Bài tập 1. Học thuộc một đoạn hoàn chỉnh trong văn bản Hịch tướng sĩ. 
 Bài tập 2. Đoạn văn nào thể hiện rõ nhất lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc của Trần 
 Quốc Tuấn? 
 Bài tập 3. Trong bài Hịch , Trần Quốc Tuấn yêu cầu các tướng lĩnh phải thực hiện 
 những điều gì ? 
 Gợi ý: - Hành động đề cao bài học cảnh giác. 
 - Chăm chỉ huấn luyện cho quân sĩ, tập dượt cung tên. 
 - Tích cực tìm hiểu học tập “Binh thư yếu lược”. 
______________________________________________ 
 TIẾNG VIỆT: CÂU PHỦ ĐỊNH 
 1. Kiến thức cơ bản: 
 Kiểu câu Chức năng chính Chức năng khác Đặc điểm hình thức 
 - Thông báo xác 
 nhận không có sự - Thường có các từ phủ định như: không, 
 vật sự việc tính chưa, chẳng, chả, không phải (là), chẳng 
 chất quan hệ nào phải (là), đâu có phải là, đâu có..., đâu có 
 đó (PĐ miêu tả). Không có phải.... 
 VD: Tôi không 
 ăn cơm. 
 Câu phủ định 
 - Phản bác một ý 
 kiến, một nhận 
 định(PĐ bác bỏ). 
 VD: Lá rớt rơi 
 nhiều đâu phải 
 bởi m ùa thu. 
 2. Luyện tập: Học sinh làm các bài tập trong SGK/53. 
 Bài tập 1. a. Các câu sau đây có phải câu phủ định không? Hãy giải thích vì sao. 
 Ông đồ vẫn ngồi đấy 
 Qua đường không ai hay. 
 Năm nay đào lại nở 
 Không thấy ông đồ xưa. 
 (Vũ Đình Liên - Ông đồ) b) Em hiểu cái “cười nhạt” và câu nói “Được ạ! Tôi đã liệu đâu vào đấy  Thế nào 
 rồi cũng xong” của lão Hạc như thế nào? 
 c) Với hành động nói không chứa dấu hiệu ngôn ngữ đặc trưng thì người nghe phải dựa 
 vào ngữ cảnh mới nắm được mục đích của chúng. Ý kiến này có đúng không? Ví dụ. 
Bài tập 2: 
a) Câu dưới đây là câu ghép, mỗi vế câu thực hiện hành động nói nào? 
 - Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem! 
 a) Hành động nói được nêu ở ví dụ của mỗi vế câu đã diễn ra chưa và ai là người thực 
 hiện? 
Bài tập 3: Chỉ ra sự khác nhau về hành động nói giữa hai câu: 
 - Em hãy học bài đi! 
 - Em đang học bài à? 
Bài tập 4: Viết một đoạn văn khoảng 8 câu (nội dung tự chọn) có thực hiện hành động nói hỏi 
và hành động điều khiển. 
Bài tập 5: Những câu sau thực hiện hành động nói nào và thực hiện bằng cách nào? 
 a) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột. 
 (Ngô Tất Tố) 
 b) Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này. 
 (Tô Hoài) 
 c) Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không? 
 (Nguyên Hồng) 
 b) Cô muốn em chăm chỉ học hành hơn. 
 c) Bác có thể chỉ giúp tôi đường về trường Bưởi được không? 
Bài tập 6: Chỉ ra điểm khác nhau trong các cách nói dưới đây. Tác dụng của mỗi cách khác 
nhau như thế nào? 
 a) Cậu hãy tự làm bài đi. 
 b) Tự làm bài tập sẽ tốt cho cậu hơn chăng? 
 c) Theo tôi, cậu nên tự làm bài tập thì tốt hơn. 
 __HẾT__