Bài dạy Sinh học 9 - Bài 43+44 - Năm học 2020-2021 - Trường THCS Dương Bá Trạc

 ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 8 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
 DƯƠNG BÁ TRẠC
 NỘI DUNG HỌC TRỰC TUYẾN
 Từ 02/02/2021 đến 06/02/2021 – Bộ môn: Sinh học 9
 * YÊU CẦU HỌC SINH PHẢI THỰC HIỆN
 - Tìm hiểu bài thông qua các PHẦN A, B.
 - Làm bài tập vào tập. (PHẦN C)
 - Chép nội dung bài học vào tập (PHẦN D) 
 - Sau khi làm xong bài tập (PHẦN C) => chụp hình nội dung bài tập đã làm hoặc 
 gửi văn bản qua Gmail của giáo viên dạy.
 + Cô Mi: diemmi88@gmail.com
 Bài 43 : Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm lên đời sống sinh vật
 A.NỘI DUNG TÌM HIỂU BÀI 
 Nhiều loài sinh vật chỉ có thể sống nơi ấm áp (vùng nhiệt đới), nhưng ngược lại có 
 loài chỉ sống nơi giá lạnh (vùng đới lạnh). Khi chuyển những sinh vật đó từ nơi ấm 
 áp sang nơi lạnh (hoặc ngược lại) thì khả năng sống của chúng bị giảm, nhiều khi 
 không thể sống được
 Bài 43 : Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm lên đời sống sinh vật
 I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
 - Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng tới hình thái, hoạt động sinh lý, tập tính của sinh 
 vật.
 - Đa số các sinh vật sống trong phạm vi nhiệt độ từ 0 – 50 0C. Ở thực vật, cây chỉ 
 quang hợp và hô hấp ở nhiệt độ từ 20 – 30 0C. Nhiệt độ trên 400C và dưới 00C cây 
 ngừng quang hợp và hô hấp.
 3
- Độ ẩm không khí và độ ẩm của đất ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng và phát triển 
của sinh vật.
+ Có những sinh vật thường xuyên sống trong nước hoặc trong môi trường ẩm ướt 
ven các bờ suối, dưới tán cây rừng rậm
+ Có những sinh vật sống nơi có khí hậu khô như hoang mạc, vùng núi đá
- Sinh vật sống ở những vùng có độ ẩm khác nhau có hình thái, cấu tạo khác nhau:
+ Cây sống nơi ẩm ướt, thiếu ánh sáng: phiến lá mỏng, bản lá rộng, mô giậu kém 
phát triển.
+ Cây sống nơi ẩm ướt, ánh sáng mạnh: phiến lá hẹp, mô giậu phát triển.
+ Cây sống nơi khô hạn: cơ thể mọng nước, lá và thân tiêu giảm, lá biến thành gai.
+ Động vật sống nơi ẩm ướt (ếch, nhái ..) khi trời nóng cơ thể mất nước nhanh vì 
da chúng là da trần, bò sát khả năng chống mất nước hiệu quả hơn vì da có lớp vảy 
sừng bao bọc.
- Dựa vào ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật người ta chia sinh vật thành 
các nhóm: thực vật ưa ẩm, thực vật chịu hạn, động vật ưa ẩm và động vật chịu hạn.
Hình: Cây sống trong rừng rậm Hình: Cây sống vùng khô hạn
 B. CÂU HỎI TÌM HIỂU BÀI 
 I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
? Trong chương trình sinh học ở lớp 6 em đã được học quá trình quang hợp, hô hấp 
của cây chỉ diễn ra bình thường ở nhiệt độ môi trường như thế nào ?
- Quan sát H 43.1; 43.2 và trả lời câu hỏi:
? VD1 Nhiệt độ đã ảnh hưởng đến đặc điểm nào của thực vật?
? VD2 Nhiệt độ đã ảnh hưởng đến đặc điểm nào của động vật ?
? VD3 Nhiệt độ đã ảnh hưởng đến đặc điểm nào của động vật?
? Từ các kiến thức trên, em hãy cho biết nhiệt độ môi trường đã ảnh hưởng tới đặc 
điểm nào của sinh vật ?
? Các sinh vật sống được ở nhiệt độ nào? Có mấy nhóm sinh vật thích nghi với 
nhiệt độ khác nhau của môi trường ? Đó là những nhóm nào ?
? Phân biệt nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt ? Nhóm nào có khả năng chịu 
đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ môi trường ? Tại sao?
 II. Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
- HS quan sát H 43.3 SGK yêu cầu HS:hoàn thành bảng 43.2 SGK.
? Nêu đặc điểm thích nghi của các cây ưa ẩm, cây chịu hạn ? 5
 Bài 44 : Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật
A. NỘI DUNG TÌM HIỂU BÀI 
Mỗi sinh vật sống trong môi trường đều trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến các 
sinh vật xung quanh.
I. Các mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài
Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, liên hệ với nhau, hình thành nên nhóm cá 
thể. Ví dụ : nhóm cây thông, nhóm cây bạch đàn, đàn kiến, bầy trâu.... Các sinh vật 
trong một nhóm thường hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau.
Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, liên hệ với nhau, hình thành nên nhóm cá 
thể. Ví dụ : nhóm cây thông, nhóm cây bạch đàn, đàn kiến, bầy trâu.... Các sinh vật 
trong một nhóm thường hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau.
Khi có gió bão, thực vật sống chụm thành nhóm có tác dụug giảm bớt sức thổi của 
gió, làm cây không bị đổ.
Động vật sống thành bầy đàn có lợi trong việc tìm kiếm được nhiều thức ăn hơn, 
phát hiện kẻ thù nhanh hơn và tự vệ tốt hơn.
Gặp điều kiện bất lợi (ví dụ : môi trường sống thiếu thức ăn hoặc nơi ờ chật chội, 
số lượng cá thể tăng quá cao, con đực tranh giành nhau con cái) các cá thể trong 
nhóm cạnh tranh nhau gay gắt, dẫn tới một số cá thể phải tách ra khỏi nhóm.
II. Các mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài
 Cộng sinh Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật.
 Hỗ trợ Hội sinh Sự hợp tác giữa 2 loài sinh vật, một bên có lợi còn bên 
 kia không có lợi và cũng không có hại.
 Cạnh tranh Các sinh vật khác loài tranh giành thức ăn, nơi ở và các 
 điều kiện sống khác. Các loài kìm hãm sự phát triển của 
 nhau.
 Đối 
 Kí sinh, nửa Sinh vật này sống nhờ trên cơ thể sinh vật khác, lấy máu 
 địch
 kí sinh và chất dinh dưỡng từ sinh vật đó.
 Sinh vật ăn Gồm động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn thực vật, 
 sinh vật thực vật bắt sâu bọ. 7
 C. CÂU HỎI ÔN TẬP, VẬN DỤNG
Câu 1: Khi có gió bão, thực vật sống thành nhóm có lợi gì so với thực vật sống 
riêng rẽ? Trong điều kiện tự nhiên, động vật sống thành bày đàn có lợi gì?
Câu 2: Từ những thông tin về mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài, hãy chỉ ra 
các ví dụ sau đây là thuộc mối quan hệ nào?
 a.Ở địa y, các sợi nấm hút nước và muối khoáng từ môi trường cung cấp cho 
 tảo, tảo hấp thu nước và muối khoáng, năng lượng ánh sáng mặt tròi tổng 
 hợp nên chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo 
 tổng hợp.
 b.Trên 1 cánh đồng lúa , khi cỏ dại phát triển, năng suất lúa giảm.
 c.hươu , nai, hổ cùng sống trong 1 cánh rừng. Số lượng hươu , nai bị khống chế 
 bởi số lượng hổ.
 d.Rận , bét sống trên da trâu, bò. Chúng sống được nhờ hút máu trâu, bò.
 e.Cá ép bám vào rùa biển, nhờ đó cá được đưa đi xa.
 f.Dê và bò cùng ăn cỏ trên 1 cánh đồng.
 g.Giun đũa sống trong ruột người
 h.Vi khuẩn sống trong nốt sần của cây họ Đậu.
 i.Cây nắp ấm bắt côn trùng.
 D. NỘI DUNG VIẾT BÀI
 Bài 44: Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật
I. Các mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài
 *Quan hệ hỗ trợ: khi điều kiện sống thuận lợi ( thức ăn dồi dào, nơi ở rộng 
rãi) chúng giúp nhau tìm thức ăn, chỗ ở, giúp nhau tự vệ và duy trì nòi giống.
 *Quan hệ cạnh tranh: khi điều kiện sống bất lợi ( số lượng cá thể quá nhiều, 
thiếu thức ăn, chỗ ở) chúng cạnh tranh về thức ăn, chỗ ởlàm cho một số cá thể 
phải tách khỏi nhóm.
II. Các mối quan hệ giữa các sinh vật khác loài
 Cộng sinh Sự hợp tác cùng có lợi giữa các loài sinh vật.
 Hỗ trợ Hội sinh Sự hợp tác giữa 2 loài sinh vật, một bên có lợi còn bên 
 kia không có lợi và cũng không có hại.
 Cạnh tranh Các sinh vật khác loài tranh giành thức ăn, nơi ở và các 
 điều kiện sống khác. Các loài kìm hãm sự phát triển của 
 nhau.
 Đối 
 Kí sinh, nửa Sinh vật này sống nhờ trên cơ thể sinh vật khác, lấy máu 
 địch
 kí sinh và chất dinh dưỡng từ sinh vật đó.
 Sinh vật ăn Gồm động vật ăn thịt con mồi, động vật ăn thực vật, 
 sinh vật thực vật bắt sâu bọ.