Đề cương ôn tập học kì 1 môn Ngữ văn 9 - Năm học 2017-2018 - Trường THCS Tân Bình

 TRƯỜNG THCS TÂN BÌNH 
 ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HỌC KÌ 1- NGỮ VĂN 9 
 Năm học 2017-2018 
 I. Giới hạn kiến thức 
 -Nội dung ôn tập từ tuần 1 đến tuần 15 
 -Đọc hiểu : 3đ (Ngữ liệu ngoài SGK) 
 -Tạo lập văn bản : 7đ 
 + Văn bản ngắn: 3đ Nghị luận xã hội ( tư tuởng đạo lí hoặc sự việc, hiện tượng) 
 + Bài văn :4đ ( Đóng vai nhân vật kể chuyện hoặc kể chuyện đời thường) 
 II. Hướng dẫn làm bài 
 1. Tiếng Việt 
 * Học sinh nắm vững lí thuyết vận dụng vào làm bài tập nhận biết, thông hiểu các 
 kiến thức : 
 -Các phương châm hội thoại. 
 -Xưng hô trong hội thoại. 
 -Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp 
 - Các cách phát triển từ vụng Tiếng Việt 
 -Thuật ngữ. 
 -Trau dồi vốn từ. 
 -Các bài Tổng kết từ vựng: từ đơn, từ ghép, từ đồng nghĩa, trái nghĩa, từ nhiều 
 nghĩa, từ đồng âm, từ tuợng hình, tuợng thanh, từ Hán Việt, biệt ngữ xã hội, thành 
 ngữ, trường từ vựng. 
 -Các phép tu từ từ vựng: nhân hóa, so sánh, điệp ngữ, nói quá, nói giảm nói tránh, 
 chơi chữ, liệt kê, ẩn dụ, hoán dụ 
 2. Phần đọc - hiểu 
 -Học sinh năm vững kiến thức về tên tác giả, tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, thể 
 loại, phương thức biểu đạt các văn bản đã học 
 -Nắm vững nội dung, nghệ thuật các văn bản : Văn học trung đại, Văn học hiện đại. 
 -Thuộc lòng các bài thơ các đoạn trích trong Truyện Kiều 
 -Nắm vững, tóm tắt được nội dung các truyện ngắn đã học. 
 1 
 *Kết bài: Nêu suy nghĩ , mong ước của nhân vật 
 b. Kể chuyện đời thường 
 *Mở bài: Giới thiệu sự việc, nhân vật. 
 *Thân bài: Kể diễn biến câu chuyện theo trình tự hợp lí: Sự việc mở đầu, sự việc phát 
 triển. sự việc cao trào, sự việc giải quyết cao trào, sự việc kết thúc. 
 ( Kết hợp kể, tả, biểu cảm và yếu tố nghị luận) 
 *Kết bài: Nêu suy nghĩ , mong ước của nhân vật. 
II. Một số đề tham khảo 
Đề 1 
Câu 1.(3đ) Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi. 
 Mới đây trên một số báo đăng tải bức ảnh chụp lại cảnh một thanh niên đang hái hoa dã 
quỳ (trên cung đường A Pa Chai, Điện Biên Phủ) kèm theo đó là dòng trạng thái : “ Thấy 
hoa đẹp quá em dừng lại em hái. Em hái từ đầu này sang đầu kia chẳng sót một bông nào.” 
 Ngay sau khi bức ảnh cùng dòng trạng thái được đăng tải trên mạng xã hội Facebook nó 
đã nhận được nhiều sự quan tâm bình luận của nhiều nguời. Có người cho rằng việc hái hoa 
bẻ cành là không nên. Tuy nhiên có người cho rằng cung đường Tây Bắc có rất nhiều hoa 
này nên việc hái hoa cũng chẳng có gì là sai cả. 
 ( Tổng hợp từ Internet) 
a. Xác định lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích?(0.5đ) 
b.Giả sử đang sử dụng mạng xã hội Facebook em sẽ bình luận như thế nào về hành động 
của thanh niên hái hoa? Hãy niết ngắn gọn ý kiến của em một cách lịch sự từ 1 đến 3 
câu.(1đ) 
c. Chi tiết anh thanh niên hái hoa giống việc làm của nhân vật nào, trong tác phẩm nào đã 
học. Nêu tên tác phẩm và tác giả đó.(0.5đ) 
d.Chỉ ra sự khác nhau giữa việc hái hoa của anh thanh niên trong tác phẩm vừa liên hệ và 
anh thanh niên trong đoạn trích?(1đ) 
Câu 2: (3đ) 
 Trong bài hát “ Tâm hồn của đá”cố nhạc sĩ Trần Lập đã viết: “Đừng sống giống như hòn 
đá, sống không một tình yêu chỉ biết thân phận mình, tâm hồn luôn luôn băng giá đừng hóa 
thân thành đá” 
 Em hãy viết một bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ về ý nghĩa lời bài hát trên. 
Câu 3:4đ 
 3 
 Hãy viết một bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về những hành vi ứng xử thiếu 
văn hoá được gợi từ văn bản trên. 
2.Chọn một trong hai đề sau: 
Đề 1: Kể lại một sự việc đáng nhớ,qua đó em cảm nhận được ý nghĩa của tình cảm gia đình. 
Đề 2: Đóng vai nhân vật một trong các tác phẩm: Bài thơ về tiểu đội xe không kính( Phạm 
Tiến Duật), Ánh Trăng ( Nguyễn Duy), Làng ( Kim Lân), Chiếc lược ngà ( Nguyễn Quang 
Sáng) để kể chuyện. 
 Đề 3 
Phần 1: Đọc – hiểu văn bản (3 điểm) 
 Đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới: 
 “Từ những con đường mòn men theo dải Trường Sơn hùng vĩ, từ những đội quân “đi 
không dấu, nấu không khói, nói không tiếng”, trong suốt 16 năm hoạt động (1959 - 1975), 
đường chiến lược Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh - huyết mạch nối liền hậu phương miền 
Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam không chỉ là tuyến vận tải quân sự, tuyến hậu cần chiến 
lược mà còn là một chiến trường tổng hợp, một mặt trận chiến đấu quyết liệt giữa ta và 
địch. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã từng tâm sự: “Mỗi lần nhớ về Trường Sơn, tôi lại nhớ 
về con đường mòn ấy. Con đường mòn từng nâng bước những đoàn quân kháng chiến.”” 
 (Theo “Kì tích đường Trường Sơn huyền thoại”) 
 1. Nội dung đoạn trích trên gợi em nhớ đến bài thơ nào đã học trong chương trình Ngữ 
 Văn 9 – HKI? Nêu tên tác giả. (1 điểm) 
 2. Tìm lời dẫn trực tiếp có trong đoạn trích trên và đổi thành lời dẫn gián tiếp. (1 điểm) 
 3. Từ nội dung đoạn trích trên và bài thơ em đã học, hãy viết vài dòng nêu cảm nhận 
 của em về tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mỹ cứu nước. (1 điểm) 
Phần 2: Tạo lập văn bản: (7 điểm) 
 1. Trong văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”, vì sao có thể nói “chiến tranh 
 hạt nhân không những đi ngược lại lí trí con người, mà còn đi ngược lại lí trí của tự 
 nhiên nữa”? Em có suy nghĩ gì trước lời cảnh báo của nhà văn Mác – két về nguy cơ 
 hủy diệt sự sống và nền văn minh trên trái đất, một khi chiến tranh hạt nhân nổ ra? 
 Hãy viết một văn bản ngắn nêu suy nghĩ của em. (3 điểm) 
 2. Tập làm văn: (4 điểm) 
 Ba mươi năm sau kể từ ngày chia tay cha, vào một buổi chiều, ngồi ở bến sông đợi 
 đò về quê ngoại, Thu (trong truyện ngắn “ Chiếc lược ngà” – Nguyễn Quang Sáng), 
 đã chải tóc cho con gái bằng chiếc lược ngà, kỉ vật duy nhất của cha để lại cho cô 
 trước lúc hy sinh. Bao nhiêu kỉ niệm về cha, về chiếc lược ngà được kể lại cho con 
 gái nghe thật xúc động. 
 5 
 Huớng dẫn làm bài 
Câu 1 
 a. Lời dẫn trực tiếp: “ Thấy hoa đẹp quá em dừng lại em hái. Em hái từ đầu này sang 
 đầu kia chẳng sót một bông nào.” 
 b. Học sinh viết lời bình luận bằng 1 đến 3 câu văn ( có thể học sinh sẽ không đồng tình 
 hoặc đồng tình với hành động của anh thanh niên trong đoạn trích) 
 c. Chi tiết anh thanh niên hái hoa giống việc làm của nhân vật anh thanh niên trong 
 truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long. 
 d. Chỉ ra sự khác biệt trong hành động hái hoa của anh thanh niên trong đoạn trích và 
 trong tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa 
 -Anh thanh niên trong đoạn trích thấy hoa đẹp và lạ trên đường nên đã hái hoa thể hiện 
 sở thích. 
 -Còn anh thanh niên trong tác phẩm hái hoa do mình trồng , để tặng cô gái thể hiện sự 
 mến khách. 
 Câu 2: Học sinh xác định vấn đề nghị luận qua lời bài hát: lối sống ích kỉ chỉ biết bản 
 thân mình 
 -Yêu cầu học sinh phải giải thích được : lối sống ích kỉ là gì? Tại sao lại sống ích kỉ? 
 hậu quả của lối sống ích kỉ và tìm ra giải pháp. 
 -Biết rút ra bài học cho bản thân đó là sống phải có tình thương yêu biết quan tâm chia 
 sẻ với mọi người. 
 Câu 3 
 -Học sinh có thể đóng vai nhân vật Lục Vân Tiên, nhân vật Kiều Nguyệt Nga hoặc cô 
 hầu Kim Liên để kể lại đoạn trích 
 -Khi đóng vai nhân vật phải xưng “tôi”, giọng kể phù hợp với tính cách nhân vật. 
 -Kết hợp kể với miêu tả và biểu cảm. 
 7 
 1. 
 - Nội dung (2 điểm): HS nêu được suy nghĩ của mình trước lời cảnh báo của Mác – 
 két qua hai ý sau: 
 + Ý 1: Chiến tranh hạt nhân không chỉ tiêu diệt loài người mà còn tiêu hủy mọi sự 
 sống trên trái đất, phản tiến hóa, phản lí trí tự nhiên (Lí trí tự nhiên được hiểu là 
 quy luật tự nhiên) 
 + Ý 2: Nếu chiến tranh hạt nhân nổ ra, nó sẽ đẩy lùi sự tiến hóa về điểm xuất phát 
 ban đầu, tiêu hủy mọi thành quả của quá trình tiến hóa sự sống. 
 + HS phải biết giải thích thế nào là chiến tranh hạt nhân. 
 - Hình thức (1 điểm): 
 + Thể hiện tốt phương thức nghị luận (0.25 điểm). 
 + Diễn đạt rõ ràng, mạch lạc. Câu đúng ngữ pháp, không sai chính tả, từ ngữ. 
 (0.25 điểm) 
 + Viết đúng văn bản (0.25 điểm) 
 + Trình bày bài làm sạch đẹp (0.25 điểm) 
 + Không làm bài hoặc lạc đề (0 điểm) 
 2. Tập làm văn: (4 điểm) 
 - Nội dung (3 điểm): 
 + Đảm bảo hệ thống sự kiện của cốt truyện và nhân vật. 
 + Biết đóng vai nhân vật để kể truyện. 
 + Biết sáng tạo, kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận, 
 - Hình thức (1 điểm): 
 + Thể hiện tốt phương thức nghị luận (0.25 điểm). 
 + Diễn đạt rõ ràng, mạch lạc. Câu đúng ngữ pháp, không sai chính tả, từ ngữ. (0.5 
 điểm) 
 + Trình bày bài làm sạch đẹp (0.25 điểm) 
 + Không làm bài hoặc lạc đề (0 điểm) 
 Đề 4 
Câu 1: 
 a. Phương thức biểu đạt: Tự sự, biểu cảm 0,5 đ 
 b. -Viết được tên bài thơ : Bếp lửa của Bằng Việt 0,5 đ 
 - Chép đúng một khổ thơ trong bài thơ Bếp lửa . 1.0 đ 
 + Sai 2 lỗi chính tả : -0,25 đ 
 + Sai 1 câu ( hoặc đảo thứ tự câu) : - 0.25 đ 
 c. Phép tu từ : -ẩn dụ: 0,5 điểm 
 -không thể vì chỉ mang nghĩa lâm thời, không được giải thích trong từ 
 điển ( 0,5 đ) 
 9 
 -Giới thiệu thời gian, không gian diễn ra câu chuyện (0,5 điểm) 
-Diễn biến của câu chuyện: ( 2 điểm) 
+ Tái hiệnđược cảnh vật, con người và sự việc trong câu chuyện. 
+ Xây dựng được tình huống truyện hợp lí và có ý nghĩa tác dụng sâu sắc tới tâm hồn người 
kể và để lại những cảm xúc khó quên. 
-Nêu ấn tượng và bài học rút ra từ câu chuyện đáng nhớ của bản thân.( 1 điểm) 
* Chú ý: GV định điểm bài làm của HS cần căn cứ vào mức độ đạt được ở cả hai yêu 
cầu về kiến thức và kỹ năng. 
 Chúc các em làm bài tốt trong kì thi. 
 -Hết- 
 11