Giáo án theo chủ đề môn Vật lí 8 - Chủ đề 5: Nhiệt năng. Dẫn nhiệt đối lưu. Bức xạ nhiệt

 CHỦ ĐỀ 5 – VẬT LÍ 8 
 NHIỆT NĂNG – DẪN NHIỆT
 ĐỐI LƯU – BỨC XẠ NHIỆT
I. NHIỆT NĂNG –NHIỆT LƯỢNG 
 1. Nhiệt năng là gì ? 
 * Các phân tử cấu tạo nên vật chuyển động không ngừng nên chúng có động năng gọi 
là động năng phân tử. 
 Tổng động năng của các phân tử cấu tạo nên vật gọi là nhiệt năng của vật.
 * Nhiệt độ của vật càng cao thì các phân tử cấu tạo nên vật chuyển động càng nhanh 
và nhiệt năng của vật càng lớn.
 2. Các cách làm thay đổi nhiệt năng
 2.1. Thực hiện công
 * Cọ xát một miếng đồng trên mặt sàn thì miếng đồng nóng lên, ta nói đã thực 
hiện công lên miếng đồng.
  Người thợ dùng búa gõ liên tục lên miếng đồng làm miếng đồng nóng lên, lúc này 
 miếng đồng dẽo hơn giúp người thợ dễ làm mỏng và uốn tạo hình.
 Hình ảnh nghề thủ công “ Gò nguội “ – Gò đồng và gò nhôm, sắt.
 2.2 Truyền nhiệt
 * Cho miếng đồng vào cốc nước nóng thì miếng đồng sẽ nóng lên - nhiệt năng 
của nó tăng lên còn cốc nước thì nguội bớt đi - nhiệt năng giảm. Cốc nước có nhiệt 
độ cao đã truyền cho miếng đồng một phần nhiệt năng của nó. Cách làm thay đổi 
nhiệt năng này là truyền nhiệt.
 Có hai cách làm thay đổi nhiệt năng của một vật 
 là thực hiện công và truyền nhiệt.
 3. Nhiệt lượng
 Lượng nhiệt năng mà miếng đồng nhận được của cốc nước trong quá trình truyền 
nhiệt gọi là nhiệt lượng.
 Nhiệt lượng là phần nhiệt năng mà vật nhận thêm hay mất bớt đi trong quá trình 
truyền nhiệt. Nhiệt lượng được kí hiệu : Q
 Đơn vị của nhiệt năng và nhiệt lượng : J 
 * Thông báo thí nghiệm hình 22.3 SGK .
 Nhận xét: Chất lỏng dẫn nhiệt kém.
 * Thông báo thí nghiệm hình 22.4 SGK .
 Nhận xét: Chất khí dẫn nhiệt kém.
 - Dẫn nhiệt là sự truyền nhiệt năng trực tiếp từ phần này sang phần 
 khác của vật hoặc truyền từ vật này sang vật khác.
 - Chất rắn dẫn nhiệt tốt. Trong chất rắn, kim loại dẫn nhiệt tốt nhất.
 - Chất lỏng và chất khí dẫn nhiệt kém.
3. Vận dụng
 C9. Nồi, xoong thường làm bằng kim loại vì kim 
 loại dẫn nhiệt tốt giúp truyền nhiệt của lửa cho 
 thức ăn nhanh chín. Bát, đĩa làm bằng sứ dẫn 
 nhiệt kém khi cầm đỡ nóng và thức ăn lâu nguội.
 C10. Mùa đông mặc nhiều áo mỏng ấm hơn mặc 
 một áo dày là vì giữa các lớp áo mỏng là không 
 khí mà không khí dẩn nhiệt kém nên hạn chế sự 
 truyền nhiệt từ cơ thể ra môi trường. 
 + Thông báo thí nghiệm hình 23.3 SGK
C4. Khi đốt nến ( đèn cầy) và hương ( nhang) thì 
dòng khói hương đi từ trên xuống vòng qua khe 
hở giữa miếng bìa ngăn và đáy cốc rồi đi lên phía 
trên ngọn nến là do không khí phía trên ngọn nến 
nóng nở ra, trọng lượng riêng giảm nên nổi lên 
làm không khí phía dưới dâng lên chiếm chỗ kéo 
theo lớp không khí lạnh bên kia miếng bìa ngăn 
theo khe hở giữa miếng bìa và đáy cốc tràn sang 
chiếm chỗ kéo theo sự chuyển động thành dòng 
của khói hương. 
C5. Muốn đun chất lỏng và chất khí phải đun từ phía dưới để lớp chất lỏng hoặc 
khí phía dưới nóng lên trước nổi lên còn lớp phía trên chưa được đun nóng chìm 
xuống tạo thành dòng đối lưu làm cho chúng nóng đều nhanh. 
C6. - Trong chân không không có vật chất nên không xãy ra đối lưu. 
 - Trong chất rắn các nguyên tử, phân tử không chuyển động thành dòng nên cũng 
không xãy ra đối lưu. 
 * Đối lưu là sự truyền nhiệt bằng các dòng chất lỏng hoặc chất khí.
 * Đối lưu là hình thức truyền nhiệt chủ yếu của chất lỏng và chất khí.
 2. Bức xạ nhiệt
 + Thông báo thí nghiệm hình 23.4 SGK. 
 Ngọn lữa không tiếp xúc trực tiếp với bình 
 cầu nhưng nhiệt cũng truyền được từ ngọn 
 lữa đèn cồn đến bình cầu .
 + Thông báo thí nghiệm hình 23.5 SGK.
 C9. Sự truyền nhiệt này không phải là dẫn 
 nhiệt vì không khí dẫn nhiệt kém và cũng 
 không phải đối lưu vì nhiệt được truyền theo 
 đường thẳng
 * Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng các tia nhiệt đi thẳng.
 * Bức xạ nhiệt có thể xảy ra cả trong chân không.