Giáo án theo chủ đề môn Vật lí 9 - Chủ đề 5: Thấu kính phân kì ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

 CHỦ ĐỀ 5 – VẬT LÍ 9
 THẤU KÍNH PHÂN KÌ
 ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
I. ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ
 1. Nhận biết thấu kính phân kì
 * Giới thiệu hình chụp TN SGK 
  Quan sát chùm tia tới thấu kính phân kì là chùm sáng song song.
  Quan sát chùm tia ló ra khỏi thấu kính phân kì là chùm sáng phân kì.
 Thấu kính phân kì.
 * Thấu kính phân kỳ có giữa mỏng hơn phần rìa. + Kí hiệu thấu kính 
+ Tiết diện mặt cắt ngang của một số thấu kính phân kì. phân kì.
II. TRỤC CHÍNH, QUANG TÂM, TIÊU ĐIỂM, TIÊU CỰ CỦA THẤU KÍNH 
PHÂN KÌ
 O
 * Trục chính ( ), quang tâm O của thấu 
 kính phân kỳ tương tự như thấu kính hội tụ. 
 3. So sánh độ lớn của ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì
 B’
 B I
 · ·
 O
 A’ F A F’
 B
 I
 B’
 · O ·
 F AA’ F’
 Nhận xét: 
  Đối với thấu kính hội tụ vật nằm trong khoảng tiêu cự ( d < f ) thì qua thấu 
 kính cho ảnh ảo cùng chiều với vật và lớn hơn vật, ảnh ở xa thấu kính hơn vật.
  Đối với thấu kính phân kì thì với các vị trí của vật qua thấu kính luôn cho 
 ảnh ảo cùng chiều với vật và nhỏ hơn vật, ảnh ở gần thấu kính hơn vật.
 C6. So sánh đặc điểm ảnh ảo của thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì.
 Thấu kính hội tụ Thấu kính phân kì
 Giống nhau Ảnh ảo không hứng được trên màn, ảnh cùng chiểu với vật.
 Khác nhau Ảnh ảo lớn hơn vật. Ảnh ảo nhỏ hơn vật.
Gần Ảnh ảo ở xa thấu kính hơn vật. Ảnh ảo ở gần thấu kính hơn vật.
 *** Cách nhận biết nhanh chóng một thấu kính là hội tụ hay phân kì:
 + Đưa thấu kính lại gần dòng chữ trên trang sách. Nếu nhìn qua thấu kính thấy 
 hình ảnh dòng chữ cùng chiều và to hơn so với khi nhìn trực tiếp thì đó là TKHT.
 + Ngược lại, nếu nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh dòng chữ cùng chiều và nhỏ 
 hơn so với khi nhìn trực tiếp thì đó là TKPK. Giải đáp bài tập chủ đề 4
 Ảnh thật ngược chiều với 
Trường hợp B I vật, ảnh nhỏ hơn vật.
3f > d > 2f
 F’ A’
 · ·
 O
 A F
 B’
Trường hợp Ảnh thật ngược chiều với vật, 
 B I
 d = 2f ảnh bằng vật, d’ = d = 2f.
 F’ A’
 · ·
 O
 A F
 B’
 Ảnh thật ngược chiều với 
Trường hợp B I vật, ảnh lớn hơn vật.
2f > d > f
 F’ A’
 · ·
 A F O
 B’
Trường hợp
 I Ảnh ảo hiện ở vô cực. 
 d = 2f B
 F’
 · ·
 O
 A F