Tài liệu Ôn tập kiến thức Ngữ văn 6 - Tuần 22 đến 28

 NỘI DUNG ÔN TẬP KIẾN THỨC
 MÔN NGỮ VĂN LỚP 6
 TUẦN 22
1. Bức tranh của em gái tôi.
a. Tác giả
- Nhà văn Tạ Duy Anh sinh ngày 09 tháng 09 năm 1959
- Tên khai sinh:Tạ Viết Đãng. Các bút danh khác: Lão Tạ, Chu Quý, Bình Tâm.
- Quê quán: Hoàng Diệu, Chương Mĩ, Hà Tây
- Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Hiện công tác tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn.
- Ông là cây bút trẻ trong thời kỳ đổi mới.
b. Tác phẩm
- Xuất xứ: In trong tập truyện “Con dế ma” (1999)
- Văn bản đạt giải nhì cuộc thi viết “Tương lai vẫy gọi” của báo Thiếu niên Tiền
phong.
- Thể loại: Truyện ngắn
- Phương thức biểu đạt: Tự sự và miêu tả
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất, người anh.
c. Giá trị nội dung
- Tình cảm trong sáng hồn nhiên và tấm lòng nhân hậu của người em gái đã
giúp cho người anh nhận ra hạn chế ở chính mình.
d. Giá trị nghệ thuật
- Kể theo ngôi thứ nhất tạo độ tin cậy nơi ng đọc, lối kể hồn nhiên chân thực.
- Miêu tả tinh tế diễn biến tâm lí nhân vật.
e. Ý nghĩa
- Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần vượt qua lòng
mặc cảm, tự ti để có được sự trân trọng và niềm vui thực sự chân thành.
- Lòng nhân hậu và sự độ lượng có thể giúp con người tự vượt lên bản thân
mình.
 Bài tập .
1)Kể tóm tắt truyện Bức tranh của em gái tôi.
2) Bạn hiểu như thế nào về đoạn kết của truyện (Tôi không trả lời mẹ...lòng
nhân hậu của em con đấy)? Qua đó, bạn có cảm nghĩ gì về nhân vật người anh?
3) Bạn có cảm nhận gì về nhân vật cô em gái trong truyện? 2) Cảnh dòng sông và hai bên bờ qua sự miêu tả ở trong bài đã đổi thay thế nào
theo từng chặng đường của con thuyền? Theo bạn, vị trí quan sát để miêu tả của
người kể chuyện trong bài này là chỗ nào? Vị trí quan sát ấy có thích hợp không?
Vì sao?
3) Em sẽ ăn uống và luyện tập như thế nào để có được một sức khỏe tốt ?
2. SO SÁNH (tiếp theo)
 Kiến thức .
So sánh ngang bằng sẽ sử dụng như từ so sánh như: “như”; “tựa như”; “như
là”; “giống như”; “chẳng khác gì”
Vd: Cô giáo giống như mẹ hiền.
So sánh không ngang bằng sẽ sử dụng những từ so sánh như: “hơn”;
“kém”;“chẳng bằng”; “không bằng”
VD: Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
 Bài tập về phép so sánh .
1. Hãy tìm 2 câu so sánh trong văn bản “ Vượt thác”
2. Tìm những sự vật được so sánh với nhau :
a) Trên cao nhìn xuống, dòng sông như một tấm gương sáng loá.
b) Trông xa, đồng cỏ giống như một tấm thảm nhung xanh ngắt.
c) Dòng suối uốn lượn như một dải lụa mềm mại.
d) Hoa phượng nở đỏ rực như một quầng lửa trên phố.
3. Trong các câu sau đây, những sự vật nào được so sánh với nhau ? Giữa
chúng có điểm gì giống nhau ?
a) Cái trống to như một chiếc vại lớn, đặt sừng sững trên một cái giá cao.
b) Tiếng đàn tơ-rưng khi trầm hùng như tiếng thác đổ, khi thánh thót, róc rách
như suối reo.
c) Đối với tuổi trẻ Tây Nguyên, nhà Rông như cái tổ chim êm ấm.
d) Ngọn cau xoè ra như chiếc ô để ngược, còn nõn cau như mũi kiếm đâm vút lên
trời.
4.Tìm 5 thành ngữ có sử dụng so sánh và đặt câu với chúng
5. Phân tích hiệu quả của phép tu từ so sánh trong bài thơ sau:
Sau làn mưa bụi tháng ba
Lá tre bỗng đỏ như là lửa thiêu
Bầu trời rừng rực ráng treo
Tưởng như ngựa sắt sớm chiều vẫn bay. 1 -Câu chuyện được kể diễn ra trong hoàn cảnh, thời gian, địa điểm nào? Em
hiểu như thế nào về tên truyện Buổi học cuối cùng?
2 -Truyện được kể theo lời của nhân vật nào, thuộc ngôi thứ mấy? Truyện còn
có những nhân vật nào nữa và trong số đó, ai gây cho em ấn tượng nổi bật
nhất?
3 .Vào sáng hôm diễn ra buổi học cuối cùng, chú bé Phrăng đã thấy có gì khác
lạ trên đường đến trường, quang cảnh ở trường và không khí trong lớp học?
Những điều đó báo hiệu việc gì đã xảy ra?
4 - Ý nghĩ, tâm trạng (đặc biệt là thái độ đối với việc học tiếng Pháp) của chú
bé Phrăng diễn biến như thế nào trong buổi học cuối cùng?
5. Nhân vật thầy giáo Ha-men trong buổi học cuối cùng đã được miêu tả như
thế nào? Để làm rõ điều đó, em hãy tìm các chi tiết miêu tả nhân vật này về các
phương diện:
6 Hãy tìm một số câu văn trong truyện có sử dụng phép so sánh và chỉ ra tác
dụng của những so sánh ấy.
7* Trong truyện, thầy Ha-men có nói: “khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ,
chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được
chìa khóa chốn lao tù”. Em hiểu như thế nào và có suy nghĩ gì về lời nói ấy?
8. Theo em việc học có vai trò quan trọng như thé nào đối với học sinh ?
9. Em sẽ làm thế nào đề đền đáp công ơn Thầy Cô ?
2/ NHÂN HÓA:
 Kiến thức .
a/ Khái niệm: Nhân hóa là biện pháp tu từ sử dụng những từ ngữ chỉ hoạt động,
tính cách, suy nghĩ, tên gọi ... vốn chỉ dành cho con người để miêu tả đồ vật, sự
vật, con vật, cây cối khiến cho chúng trở nên sinh động, gần gũi, có hồn hơn.
b/ Các kiểu nhân hóa:
- Dùng những từ vốn gọi người để gọi sự vật: Chị ong nâu, Ông mặt trời, Bác
giun, Chị gió,
- Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động tính
chất của vật:
“Heo hút cồn mây súng ngửi trời”
 [Tây Tiến – Quang Dũng]
"Sông Đuống trôi đi
Một dòng lấp lánh
Nằm nghiêng nghiêng trong kháng chiến trường kì” Bác kim giờ thận trọng
Nhích từng li, từng li
Anh kim phút lầm lỳ
Đi từng bước, từng bước
Bé kim giây tinh nghịch
Chạy vút lên trước hàng
Ba kim cùng tới đích
Rung một hồi chuông vang
 TUẦN 25
1. Đêm nay Bác không ngủ
a. Tác giả: ( 1927- 2003)
–Tên khai sinh: Nguyễn Đức Thái
- Minh Huệ là cán bộ tuyên truyền thời kì chống Pháp, sau hoà bình từng làm
trưởng ty văn hoá, chủ tịch hội văn nghệ tỉnh Nghệ An.
b. Tác phẩm:
- Tác năm 1951 bài thơ viết dựa trên một câu chuyện có thật: 1950 Bác Hồ trực
tiếp ra mặt trận chỉ huy chiến dịch Biên Giới.
– Thể thơ : 5 chữ.
– Phương thức biểu đạt: tự sự – trữ tình – miêu tả.
c. Nội dung :
Bài thơ kể về một đêm Bác không ngủ trên đường đi chiến dịch và tâm trạng của
anh đội viên. Bài thơ đã thể hiện một cách cảm động, tự nhiên và sâu sắc tấm
lòng yêu thương mênh mông, sâu nặng, sự chăm lo ân cần, chu đáo của Bác Hồ
với chiến sĩ, đồng bào.
 Bài tập
Câu 1 . Hình tượng Bác Hồ trong bài thơ được miêu tả qua con mắt và cảm nghĩ
của ai? Tác dụng trong việc thể hiện tâm hồn của Bác và tấm lòng của anh bộ
đội?
Câu 2. Bài thơ kể lại hai lần anh đội viên thức dậy nhìn thấy Bác không ngủ, hãy
so sánh tâm trạng và cảm nghĩ của anh đội viên đối với Bác qua hai lần đó?
Câu 3 . Vì sao trong bài thơ không kể lần thứ hai, qua cảm nghĩ của anh đội viên,
hình ảnh Bác, đã được khắc hoạ sâu đậm như thế nào?
Câu 4 . Bác Hồ là một vị lãnh tụ như thế nào ? Em học tập được gì từ những đức Tôi đưa tay tôi hứng”
 [Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải]
“Một tiếng chim kêu sáng cả rừng”
 [Từ đêm Mười chín – Khương Hữu Dụng]
 Bài tập về ẩn dụ
1. Xác dịnh các kiểu ẩn dụ trong các câu sau đây :
- Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
 (Minh Huệ)
- Bây giờ mận mới hỏi đào
Vườn hồng đã có ai vào hay chưa ?
 (Ca dao)
- Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng
Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn ?
 (Ca dao)
- Chỉ có thuyền mới biết
Biển mênh mông nhường nào.
 (Xuân Quỳnh)
- Này lắng nghe em khúc nhạc thơm.
 (Xuân Diệu)
- Em thấy cơn mưa rào
Ngập tiếng cười của bố.
 (Phan Thế Khải)
2. Ẩn dụ sau đây thuộc kiểu ẩn dụ nào ? Sử dụng ẩn dụ như vậy có tác dụng gì?
"Mà bên nước tôi thì đang hửng lên cái nắng bốn giờ chiều, cái nắng đậm đà
của mùa thu biên giới."
 (Nguyễn Tuân)
3. Những câu sau đây có câu nào sử dụng ẩn dụ không ? Nếu có, em hãy chỉ ra
những ẩn dụ cụ thể.
- Chúng ta không nên nướng tiền bạc của cha mẹ.
- Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu.
 (Hồ Chí Minh)
4. Trong sinh hoạt hằng ngày, chúng ta thường hay sử dụng ẩn dụ để trao đổi
thông tin và bộc lộ tình cảm. Em hãy kể một số ẩn dụ trong sinh hoạt hằng
ngày. Tết của gia đình em.
Cây mai ấy bố và em đã đi mua trong ngày hai mươi tám Tết. Đó là một cây
nhỏ, chỉ cao chừng bảy mươi xen-ti-mét nhưng có rất nhiều nụ, nụ hoa lại mập
mạp rất đáng yêu. Thân cây ở phía gốc to bằng cổ tay em, càng lên cao càng nhỏ
dần. Vỏ cây nâu mốc, xù xì chứng tỏ nó đã khá già. Đặc biệt, thân mai được uốn
sao cho cây vươn lên xoắn theo hình trôn ốc rất độc đáo. Những cành mai vì thế
mà mọc xòe ra nhiều phía, tạo thành tán tròn ôm lấy thân cây làm tâm điểm. Nhìn
cây mai, chẳng khác nào một ngọn tháp tí hon. Lá cây rất nhỏ và thưa, cành rất
nhiều những chiếc nụ nho nhỏ, xinh xắn. Nụ mai được bao bên ngoài bởi một lớp
vỏ màu nâu, khi bông đã đến khi nở, lớp vỏ ấy sẽ rụng đi. Bố em nói rằng cây
mai này rồi sẽ nở hoa rất đẹp. Bố cẩn thận đặt cây vào một chậu sứ màu gan gà
rồi mang vào giữa phòng khách.
Sáng ngày mùng một Tết. Khi cả nhà em bước ra phòng khách, ai cũng ngỡ
ngàng nhìn cây mai với ánh mắt say mê. Hoa đã nở rất nhiều, màu hoa mai vàng
tươi như ánh nắng ban mai (có phải vì thế mà hoa có cái tên là "hoa mai"?). Cái
tháp nhỏ ngày hai mươi tám thoắt đã vụt trở thành một chiếc tháp vàng rực rỡ.
Từ đỉnh tháp đến chân tháp, những bông hoa xòe cánh bao phủ. Hoa mai cũng có
năm cánh như hoa đào ngoài Bắc nhưng cánh mai to hơn một chút. Ngoài ra, hoa
mai có thể có bảy hoặc chín cánh trên một bông. Cánh hoa vàng tươi được nâng
đỡ bởi đài hoa xanh non trông thật đẹp mắt. Ở giữa bông hoa là nhị hoa dài và
nhụy hoa cũng mang màu vàng tươi như cánh. Nhìn bông hoa mai xoe tròn, ai ai
cũng thích thú muốn ngắm mãi không thôi!
Em cẩn thận đem những phong bao lì xì màu đỏ kèm bên trong là những lời
chúc tết, những chiếc đèn lồng đỏ nhỏ xíu xiu treo lên cây mai. Màu vàng của
hoa mai tượng trưng cho sự trù phú, sung túc. Giữa những ngày Tết, ngày xuân
màu hoa mai chan hòa với ánh nắng của đất trời, làm xôn xao lòng người khiến
ai ai cũng thêm phấn chấn, vui vẻ. Màu đỏ lại tượng trưng cho may mắn, hạnh
phúc. Vậy nên màu vàng của hoa, màu đỏ của những vật trang trí hẳn là những
sắc màu đem lại may mắn cho năm mới.
Gần trưa mồng một, nhà em đón những vị khách đầu tiên của năm mới. Đó
là cô chủ và hai em họ. Mọi người đều trầm trồ khen cây mai sao mà đẹp! Riêng
hai bé em họ cứ thích thú chạy vòng quanh cây và ngắm nghía mãi không thôi
những bông hoa xinh xắn và những phong bao nho nhỏ. Cơn gió xuân thoảng
qua, cánh hoa rung rinh thật nhẹ, như mơn man đùa giỡn với gió. Còn những
chiếc phong bao, những chiếc đèn lồng thì xoắn tít dây, khẽ bay bay như vỗ tay Tả lại quang cảnh buổi chào cờ đầu tuần của trường em .
 ------- HẾT-------
 ĐỀ 2
 PHẦN ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (3 điểm)
 Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
 Bỗng chợt nhớ khi xưa còn bé, với những quyển sách giấu trong áo, tôi có thể đọc 
sách khi chờ mẹ về, lúc nấu nồi cơm, lúc tha thẩn trong vườn, vắt vẻo trên cây, lúc chăn 
trâu, lúc chờ xe bus... Hay hình ảnh những công dân nước Nhật mỗi người một quyển sách 
trên tay lúc ngồi chờ tàu xe, xem hát, v.v... càng khiến chúng ta thêm yêu mến và khâm 
phục. Ngày nay, hình ảnh ấy đã bớt đi nhiều, thay vào đó là cái máy tính hay cái điện 
thoại di động. Song sách vẫn luôn cần thiết, không thể thiếu trong cuộc sống phẳng hiện 
nay, giống như món trà sữa cho tâm hồn bạn trẻ”
 (Trích “Suy nghĩ về đọc sách” – Trần Hoàng Vy, Báo Giáo dục & Thời đại, Thứ hai 
ngày 13.4.2015)
 Câu 1: (1 điểm) Nêu nội dung chính của đoạn trích trên. 
 Câu 2: (1 điểm) Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là gì?
 Hãy tìm một phép tu từ trong câu cuối đoạn trích trên và cho biết tên của phép tu từ 
đó.
 Câu 3: (1 điểm) Theo em, chúng ta cần làm gì để tăng cường thói quen đọc sách cho 
các bạn học sinh? (Viết ngắn gọn khoảng 2-3 dòng)
 I. PHẦN TẠO LẬP VĂN BẢN (7 điểm)
 Câu 1: (2 điểm) Gia đình là nơi có ông bà, cha mẹ, anh chị em Đó là tổ ấm, là nơi 
nương tựa của mỗi con người. Thật may mắn cho ai có được một gia đình hạnh 
phúcCòn em, em suy nghĩ thế nào về gia đình? Hãy trình bày suy nghĩ đó bằng một đoạn 
văn ngắn (4-6 câu)
 Câu 2: (5 điểm) Mỗi lần đi học sớm, em cảm thấy rất vui. Sáng sớm, ngôi trường của 
em thật yên tĩnh. Và rồi, theo bước chân, theo tiếng nói, tiếng cười của các bạn học sinh, 
ngôi trường từ từ thức dậy, nhộn nhịp, rộn ràng
 Em hãy tả lại ngôi trường em vào một buổi sáng đẹp trời, khi em đi học sớm.